Belê temaşevanên hêja, dema we ya reş be. Em îro jî, em derbas du gund bûn, du gund bi navekî ne. Vêra dibên Xaziyana. Yes dear viewers, good day to you. Today, we passed by two villages, two villages with one name. They call this place Xaziyana.
Ev herd gund jî li ser çiyayê Xastiya hatine avakirin. Li kêleka wê jî, gelîk heye bi nav û deng e, vêra dibên Geliya Şiyê. Both of these villages are built on Mount Xastiya. Next to it, there is a valley that is famous, they call it the Valley of Şiyê.
Dema vê heftê jî em derbas gundê Xaziyana bibin. So this week, we will visit the village of Xaziyana.
Mamoste merheba şerha. Hello teacher, welcome.
Merheba. Hello.
Sax be. Îro jî... hûn jî saxtir bin. Em îro jî mêvanê we ne. Me xwest em gundê Xaziyana, herd gunda nas bikin. Thanks. Today... may you be healthy too. Today we are your guests. We wanted to get to know the village of Xaziyana, both villages.
Li heman demê jî gundê we jî bilind bû. Enekî zivistan e jî serma jî enekî heye. At the same time, your village is high up. It is a bit like winter, so there is a bit of cold too.
Em destpêkê, enekî navê gundê we ji ku hatiye, em bipirsin. Nav ji ku hatibe? First, let us ask a bit about where the name of your village comes from. Where might the name have come from?
Navê gundê me, Xaziyana, ser çiyayê Mabeta, derdora 8 kîlomêtre ye. The name of our village, Xaziyana, is on the Mabeta mountain, about 8 kilometers away.
Bilindbûna wî jî 740 metra ji rûyê avê da. Its altitude is 740 meters above sea level.
Vê gunda çêbûye ji du tişta birin e. Yek, ji xeza'ê birin e, yanê şêrîn bûnê, bedewê birin e. This village is formed... [the name] is taken from two things. One, it is taken from 'ghaza' (conquest/charm), meaning becoming sweet, taken from beauty.
Yek jî ji hêviyê birin e. Yanê xwestek e, dmê ez hane va xwestek e, hane va xwestek e, hane va. One is taken from 'hope'. Meaning a wish, like saying 'I want this much', 'I want that much', 'that much'.
Bes ez kaş dibim, ez dibêjim ji bedewê birin e. But I lean towards, I say it is taken from 'beauty'.
Bi sebebê xwasêdema xwe jî, gundekî li ban e, li ser du çiya ye. Derdora wî jî deşt e. Because of its nature as well, it is a high village, situated on two mountains. Its surrounding is a plain.
Û bi darê zeytûna, û bi darê gûza, û bi darê sêva, û bi darê behîva, û darê mişmişa, û tu çi darê fêkî dixwazî, xemilandî ye. And it is adorned with olive trees, walnut trees, apple trees, almond trees, apricot trees, and whatever fruit tree you want.
Kanî jî li dorê hene, û bîr jî li dorê hene. Hinek di royê îro da hatimîne (çikiyane), hinek wî jî hîn hene haliyen. There are springs around, and wells around. Some have dried up in today's time, and some of them still exist currently.
Û bi wî tûnî va, me bi hev da jîn kir, û em derbas... heyatê dibin wek va însanê me yî geştik derbas dibe ye. And in this way, we lived together, and we pass... life happens just as it passes for all our people.
Fa Xaziyana ez dibêjim ji bedewê liqewtiye, ji şêrînbûnê hatiye. So Xaziyana, I say, it suits 'beauty', it comes from sweetness.
Bi rastî jî em hatin gundê we pir xweş e. Em hatin ser vê çayê, çayê Xastiya... Truly, we came to your village and it is very nice. We came onto this mountain, Mount Xastiya...
Bi rastî xweş e. Bayê xwe yê tîmî xerbî hênik e. It is truly nice. Its constant western breeze is cool.
Û bilindiye, ji vê ke çêva sînorê dewleta Tirk xuya dike, ji vê ke çêva sînorê dewleta Kurd... And it is high; from this side the border of the Turkish state is visible, from that side the border of the Kurdish state...
Bixwe yanê em dibêjin dewleta Tirk, ew ji aliyê derva yê têlê jî birayê me ne, vê kêçê û vê kêçê. Actually, meaning we say the Turkish state, but those on the outside of the wire fence are also our brothers, on this side and that side.
Ema têl mabêna me danîne. Em bêjin xwendinkirina parçe, ewro em giştik yek in. Çi l'vê kêçê bî, çi l'vê kêçê bî. But a wire has been placed between us. Let's say, regarding the reading of the partition, today we are all one. Whether on this side or that side.
Bê manewiya xwe, axa xwe, pir bilind e, pir hênik e, pir bi xêr e, pir bi qezenc e. Regarding its meaning, its soil, it is very high, very cool, very bountiful, very profitable.
Û insanê xwe jî wek gund bedew e. Bi hevdure didin destê hev, ax, bra kin e... And its people are beautiful like the village. They give hands to each other, earth, they are brothers...
...û gihîşk xebî hevdûş dikin. ...and everyone likes each other.
Mamoste naha kîjan berî kîjan gundî ava bûye? Naha Xaziyana dibên Xaziyana Jêr û Xaziyana Jûrin. Ê kîjan berî kîjanê ava bûye? Teacher, now which one was built before which village? Now Xaziyana is called Lower Xaziyana and Upper Xaziyana. Which one was built before the other?
Ji avakirinê da, ji destpêkê, em zanin ji hesba bav û kala, ji me ra hew lodayî, gundê meyî Jûrin siftah ava bûye. Regarding construction, from the beginning, we know from the account of ancestors, they told us so, our Upper village was built first.
Bi du malbat esasî. Yek vêra digotin mala Bazikê Hemedê Zelxê. Û yek jî digotin mala Henanê Ûskê. By two main families. One, they called the house of Bazikê Hemedê Zelxê. And one they called the house of Henanê Ûskê.
Wan a jî, Hemedê Zelxê kalmêrek bû, lawikî xwa tenê hebû, navê xwa Bilale bû. As for them, Hemedê Zelxê was an old man, he had only one son, his name was Bilal.
Xaka Bilale navê xwa Helîme bû. Dan... pîşa malbata malê Henanê Ûskê jî bû, Henanê Ûskê û jî bû Seîd. Bilal's wife's name was Helîme. Then... facing the family of Henanê Ûskê, there was Henanê Ûskê and there was Seîd.
Naha di vî gundî da çend malbat hene? Li Xaziyana Jûrin? Now how many families are in this village? In Upper Xaziyana?
Vî gundî da gelek malbat hene. Mala Bazikê Hemedê heye. Mala Mehmedê Xûce heye, mala Xûcelera. In this village there are many families. There is the house of Bazikê Hemedê. The house of Mehmedê Xûce, the Xûcelera family.
Û mala Ûsivê Feqe heye, berê Bekirê Feqe heye. And the house of Ûsivê Feqe, formerly Bekirê Feqe.
Û didu, sê roj cîranê me hatin, efendî Silêman... Tacê Selîm hene. Vêra digotin malbata Hevîdo. And a few days [generations] ago our neighbors came, Mr. Suleiman... There is Tacê Selîm. They called this the Hevîdo family.
Paşê mala Keleş Hemo hatin. Paşê mala Heso Kûrû hatin. Paşê Seyîd Xeca hatin. Then the Keleş Hemo house came. Then the Heso Kûrû house came. Then the Seyîd Xeca came.
Ev giş gund hatin e. Tevî bûn xelikê gund, wek ji derkî hatin li serê hev de hewîn. All these came to the village. They all became people of the village, as if coming from outside, they gathered together.
Û cîranîqî hev de qebûl kirin û li mabêna hev da heyat debar bi hevdora derbas dibe. And they accepted neighborliness with each other and life sustenance passes together between them.
Û piştre gundê jêr ava bû? And afterwards the lower village was built?
Gundê jêrin paşê ava bû. Vêra digotin Xaziyana Pûzê Zinêr. The lower village was built afterwards. They called it Xaziyana Pûzê Zinêr (Cliff Snout).
Li vê... li bakurê gund, parçek zinar heye, mezin heye, reşêleqe heye. At this... at the north of the village, there is a piece of rock, big, blackish.
Gund li ber hat girtin, vêra gotin Xaziyana Pûzê Zinêr. The village was held against it, they called it Xaziyana Pûzê Zinêr.
Didu ro jî nav lê kirin Xaziyana Jêrin. Xaziyana Jêrin ew jî gundekî ji gundê jûr va nîzîk e. Recently they named it Lower Xaziyana. Lower Xaziyana is also a village close to the upper village.
Yanê mabeyna xwa kîlomêtrekî teqîben tav hev dibe. Ema hemû tiştê herd gunda yek e. Meaning the distance between them is approximately one kilometer from each other. But everything of both villages is one.
Ez kanim bi te ra bibêjim... yanê malbatek tine, tav malbatê d'bûye, birayê meryê hev da. I can tell you... meaning there isn't a family, that hasn't mixed with other families, brothers related to each other.
Û heta goristanê me jî yek e. Û heta komînê me jî yek e. Û heta şehîdê me jî yek in. And even our cemetery is one. And even our commune is one. And even our martyrs are one.
Em gundê, xwedanê sê pakrewana ne. We are a village, owners of three martyrs.
Xwedê ji wan razî be. May God be pleased with them.
Em gîj jêrra amade ne... We are all ready for it...
Naha di gundê jêr da çend malbat hene? Now how many families are in the lower village?
Di gundê jêr da, mala tefî ewli hebû, vêra digotin Qilîça. In the lower village, the very first house that existed, they called them Qilîça.
Ew jî hûr nav lê dikin, mala Ibûyê meyî Kerrîkê, Ibûyê Kerrîkê. They also name them in detail, the house of our Ibûyê Kerrîkê, Ibûyê Kerrîkê.
Û dûra mala Seydî... Heskî Bilû hebû. And then the house of Seydî... there was Heskî Bilû.
Û mala Keleş hebûn, mala Kûr Xelîl hebûn, û mala Menanê Heso hebûn. And there was the Keleş house, the Kûr Xelîl house, and the Menanê Heso house.
Ew jî Soryo hatibûn vê gundî rûniştibûn. They had also come from Soryo (Syria?) and settled in this village.
Û mala Emîr... Emîr hebûn... And the Emîr house... there were Emîrs...
Û îdafe malê din hebûn jî, noka hinda bûn e, em nizanin kuder çûne. Wek mala Hemzo, wek mala Bilkî Şemê. And additionally there were other houses too, now they have disappeared, we don't know where they went. Like the Hamzo house, like the Bilkî Şemê house.
Di nav gundê me yê jûrin da jî malan dîsa hinda bûn e. Inside our upper village too, families have again disappeared.
Vêra digotin Birîmê Herîrê, Hemîşê Usmên, Hemoyê Husên. They called them Birîmê Herîrê, Hemîşê Usmên, Hemoyê Husên.
Demek van kes jî neman. Bar kirin bajar an... Meaning these people didn't remain either. They moved to the city or...
Bar kirin, yek ji viderê çûn, yek qîçkê xwa tenê bûn bi jina man, demek paşê jî ew jinê her gundekî bela bûn, kulfetê xwa bela kirin. They moved, one went from here, one was alone with his kids and remained with the wife, meaning later that life scattered to every village, scattered their family.
Ê ne, ev gundana we malana, ez kanim bi te ra bibêjim, li gund... cîlê noka nas nakî. As for these villagers, these families, I can tell you, in the village... the current generation doesn't know them.
Mamoste naha milletê we jî çûne bajara? Teacher, have your people gone to the cities too?
Milletê me ji bajara da, ez kanim bi te ra bibêjim, ji Şamê da rîz bûye heta Stenbolê. Our people in the cities, I can tell you, are lined up from Damascus to Istanbul.
Bilxas di ftreya paşin da, millet ji hevda bijiqî çû. Especially in the recent period, the people scattered away from each other.
Ema ji berî bijiqandinê da, bajara Helebê bi taybet û zatek Efrînê jî gundê me yê ma bixwe çêkiriyê, em xwa bi malî kirine çûne. But before the scattering, in the city of Aleppo specifically, and in Afrin itself, our village built itself up, we made ourselves home owners and went.
Ên li Helebê hene, ên li Efrînê hene, ên li Şamê hene. Millet gelek bela bûye. There are those in Aleppo, there are those in Afrin, there are those in Damascus. The people have scattered a lot.
Û gund jî tebîeta vê gundî jî, ez kanim ji te ra hewal dim, gundekî musaqqef e, gundekî ji xwendinê hez dike, û ji însanetiyê hez dike. And the village, the nature of this village too, I can tell you, is a cultured village, a village that loves reading, and loves humanity.
Bi taybet jî, yanê ne ez vê gotinê dikim ji ber perçê pesnê nefsê xwa. Specifically, meaning I am not saying this just to praise myself.
Noka malbata me, malê Mehmedê Xûce, ez kanim bi te ra bibêjim bîst şehade came'î tê da hene. Ji kaffetê îxtîsasat. Now our family, the house of Mehmedê Xûce, I can tell you there are twenty university degrees in it. From all specializations.
Erê, û xelkê me, yê ma derdora cîranê me, hew jî musaqqef tê da hene. Yes, and our people, those around our neighbors, there are cultured people among them too.
Dextor tê hene, seydelî tê hene, muhendis tê hene, maxber tê hene. Demek... There are doctors among them, pharmacists among them, engineers among them, lab technicians among them. Meaning...
Yanê xwandevan gelek xwandevan di gund da hene. Meaning there are many students/readers in the village.
Gelek xwandevan di gundê me da hene. Di herd gunda da, em daxê em dibên gundê me, ortaq gundê jêr û gundê jûr gi yek bî. There are many students in our village. In both villages, when we say 'our village', collectively the lower village and upper village were all one.